ایمان و عدالت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیئت‌علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی

10.22081/jip.2026.72767.1143

چکیده

این مقاله به بررسی رابطه میان دو مفهوم کلیدی ایمان و عدالت در آموزه‌های اسلامی می‌پردازد و با روش توصیفی - تحلیلی و استناد به آیات قرآن کریم و روایات معصومان:، ابعاد مختلف این ارتباط را تبیین می‌کند. ایمان به‌مثابۀ تصدیق قلبی که لازمۀ آن التزام عملی است و دارای مراتب و درجات مختلفی است؛ عدالت نیز به ‌معنای اعطای حق به ذی‌حق در نظر گرفته شده است.
مقاله در چهار بخش اصلی به تحلیل رابطه ‌ایمان و عدالت می‌پردازد: 1. عدالت الهی در جایگاه پایه معرفتی ایمان که در آن عادل‌بودن خداوند و نفی هرگونه ظلم از ساحت الهی با استناد به آیات قرآن بررسی می‌شود. 2. عدالت فردی در رابطه انسان با خدا که شامل مراعات حق طاعت الهی و اجتناب از شرک و عصیان است. 3. عدالت اجتماعی در تعاملات میان افراد که بر اساس روایات، عدالت را فضیلت برتر و استثناناپذیر در روابط انسانی معرفی می‌کند. 4. عدالت سیاسی که حاکمان را موظف به اجرای عدالت می‌داند و تأثیر آن را در ترویج دین و بقای حکومت تحلیل می‌کند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که ایمان واقعی بدون التزام به عدالت در ابعاد فردی، اجتماعی و سیاسی تحقق نمی‌یابد و این دو مفهوم در منظومه فکری اسلام کاملاً به‌هم‌پیوسته هستند. همچنین عدالت در جایگاه معیار اصلی در سنجش ایمان عمل می‌کند و جامعه مؤمنانه، جامعه‌ای است که در آن عدالت در تمام سطوح جریان دارد.

کلیدواژه‌ها