تبیین روش‌های تبلیغ در جنبش‌های نوپدید دینی هندی بر اساس مبانی ادیان هند

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 معاونت آموزشی و پژوهشی دانشکدۀ عرفان دانشگاه ادیان و مذاهب، alim@urd.ac.ir.

2 مدیر گروه ادیان و عرفان دانشکدۀ عرفان، دانشگاه ادیان و مذاهب، m.rohani@urd.ac.ir.

10.22081/jip.2026.74372.1157

چکیده

بیشتر ادیان هند برخلاف اسلام و مسیحیت، در آغاز پیدایش نگاهی جهان‌شمول نداشته‌اند و مخاطب اصلی تعالیمشان، تنها مردمان شبه‌قارۀ هند بوده است؛ ازاین‌رو تا قرن‌ها برای تبلیغ و رساندن پیامشان به ورای مرزهای این سرزمین هیچ تلاشی نمی‌کردند. با این‌ وجود، سه مکتب عرفانی مهم هندو شامل وِدانته، یُگه و بْهَکْتی و آیین‌های بودا و سیکْهـ‌، بعدها به‌تدریج توانستند با بهره‌برداری از کم‌رنگ‌شدن معنویت در جهان غرب پس از رنسانس، از طریق به‌روز‌کردن و تعدیل و تقطیع آموزه‌های سنتی خود مطابق نیازهای معنوی امروز و تأکید بر جذابیت‌های آیین خود برای غربیان تشنۀ آرامش معنوی و خسته از تنش‌های عصبی و اضطرابی که زندگی صنعتی و مادی بر آنها تحمیل کرده بود، پا را از جغرافیای شبه‌قارۀ هند فراتر نهادند و تقریباً از اوایل سدۀ بیست تا کنون، توانستند در این سرزمین‌ها میلیون‌ها نفر را جذب کنند. به ‌نظر می‌رسد مهم‌ترین عوامل موفقیت ادیان هند در تبلیغ باورهایشان به‌ویژه در غرب که البته بیشتر در قالب جنبش‌های نوین دینی هندی بوده است، عبارت‌اند از: الف) جذب از طریق دگرگونی تدریجی افراد به‌ صورت آموزه‌های کثرت‌گرایانه؛ ب) تأکید بر روش‌های انضباط معنوی جذاب مانند مراقبه و تمرینات بدنی یُگه‌ای؛ ج) تأکید بر کسب آرامش فکری و ذهنی در زندگی روزمره بدون الزام آنان به پذیرش اصول و بنیان‌های ایمانی خاص سنتی ادیان هند؛ د) در‌نهایت تأثیر شخصیت‌های کاریزماتیک که نقش محوری در گسترش این مکاتب داشتند.

کلیدواژه‌ها

دو فصلنامه پژوهشنامه تبلیغ اسلامی
دوره 6، شماره 13
بهمن 1404
صفحه 61-92

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار